نقش "درك عقلاني" در پذيرش جنبه‌هاي غيرشهودي

خلاصه مقاله

از ديدگاه مكتب اسلام، واقعيت‌هاي موجود در جهان به دو دسته "شهود" و"غيب" تقسيم مي‌شوند. واقعيت‌هاي شهودي يعني آنچه با حواس مختلف قابل درك مي‌باشند و واقعيت‌هاي غيبي يعني آنچه به وسيله حواس، قابل مشاهده نمي‌باشند.
در متون اسلامي، خداوند، به عنوان شاخص‌ترين مصداق، ونبوت و قيامت نيز به عنوان بعضي از مصاديق "غيب" معرفي شده‌اند. در شماره قبل، تحت عنوان فوق، در مورد روش حسي كردن توحيد بحث شد و در اين مقاله حسي كردن نبوت، امامت و معاد و گناهان مطرح است. اين روش براي آموزش اصول دين اسلام و "تربيت ديني"، به كودكان و نوجوانان، و به طور كلي به تمام جوامع بشري، جنبه حياتي دارد، و مي‌توان آن را به عنوان قسمتي از آموزش‌هاي عمومي الزامي براي دست‌يابي به رشد، معرفي كرد.

بررسي مقدماتي عرفان(شناخت) واقع گرايانه و پوياي اسلامي جزئي از نظام ايماني

چكيده مقاله
روان شناسي اسلامي زير بناي همه علوم اسلامي و از جمله عرفان اسلامي است و بدون استعانت از آن امكان تدوين صحيح علوم فوق و جود ندارد.
بر همين اساس است كه پيامبر اسلامي صلي الله عليه و آله و سلم ميفرمايد : « هركس خود را بشناسد خداي خود را نيز مي شناسد. » (ماخذ 10 ج 2 ص 32 باب 9 )
علي عليه السلام عارف را به صورت زير تعريف مي كند :
« عارف كسي است كه نفس خود را بشناسد و آن را آزاد گرداند و از هر چيز كه آن را دور گرداند و هلاك سازد پاك كند . » (ماخذ 1 ج 2 ص 48 ) .
به نظر ميرسد با اين تعريف عرفان ايمان و تقوي مفاهيم مكملي هستند كه هر كدام ديگري را تكميل مي نمايند.

پیشگفتار از ریاست محترم انستیتو روان­ پزشکی تهران

جناب آقای دکتر جعفر بولهری

آنچه در این مجلد در پیش روی عزیزان خواننده و مشتاقان روان­ شناسی دینی
"religious psychology" قرار گرفته­ است، تلاش بی­ وقفه و بیش از 30 ساله­ ای از استاد بزرگوارم، از پیر بزرگ روان­ شناسی اسلامی"Islamic psychology"          در ایران و جهان، و از تلاشگر مؤمن و خستگی ناپذیری­ است که گویی در زندگی خود رسالتی و ماموریتی بزرگتر از تدوین و ابلاغ روان­ شناسی از دیدگاه اسلامی"psychology with Islamic approach" نداشته ­است؛ و اینک که آخرین ویرایش کتاب به چاپ می­ رسد، نگران این رسالت سنگین است که چرا به تمام و کمال ، ابلاغ نشده و در کمین نشسته­ است تا از من، دانش آموخته و شاگرد دیروزش- و از شما شاگرد و خواننده امروزش "گوشه چشمی و نقدی" دریافت­ کند، سپس آن را در دو حوزه بزرگ و پویای "علم و ایمانی" که در وجودش لبریز است بیازماید و آنگاه با ویراست جدیدی تشنگان روان­ شناسی دینی را- از درمانگران و پژوهشگران گرفته تا بیماران و درمانجویان- لب تر کند و لذت بهره­ گیری از دین، ایمان و معنویت را بچشاند.

تقریظ به قلم استاد دکتر محمد رضا مشّائی

ریاست دانشکده الهیات و معارف اسلامی مشهد برای چاپ اول

بسم الله الرحمن الرحیم و له الحمد و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین.
انقلاب اسلامی، مقتضی دگرگون شدن همه امور و جریانات به صورت اسلامی است؛ و در این میان دگرگونی تبیین معارف و آموزش­های علمی در زمره مهمترین و اساسی­ترین امور قرار دارد؛ چه آنکه شناخت صحیح مفاهیم هر مکتب، شرط اصلی تداوم آن می­باشد، وگرنه نه تنها عمر بلند نخواهد داشت، که در جوانی بل در کودکی و پیش از آنکه رشد کند و خود را بشناسد و او را بشناسند خواهد مرد و به نیستی خواهد گرایید؛  و باز در میان مفاهیم اسلامی آنچه در باب معرفة النفس بوده، بیشتر روان را بشناسد، عظمتش بیشتر است؛ که "من عرف نفسه فقد عرف ربه" .

بررسی نتایج فراگیری،پذیرش و کاربرد روان‌شناسی اسلامی

لغات کلیدی: نتایج، فراگیری، پذیرش، کاربرد، روان شناسی اسلامی، توحید، خویشی خویش، شناخت، خودکنترلی، زندگی استاندارد، گفتگوی ادیان.

چکیده

مکتب روان شناسی اسلامی راتوان به نام مکتب روان شناسی واقع گرایانه نیز نام گزاری نمود؛ زیرا بنا به رهنمود پیامبر اسلام(ص)، هدف آن کشف واقعیات، آن چنان که هستند می باشد.

این مکتب، ساختار شخصیتی انسان را مرکب از دو عامل فطرت و شهوت می داند و معتقد است که بین این دو جریان، کشمکش دایمی وجود دارد. مغز به عنوان مرکز عقل تجربی معرفی می شود که عامل ارتباط انسان با دنیای خارج است ومجموعا همراه با فطرت، ساختار عقلانی انسان را به وجود می آورد. بنا به نظر علامه طباطبایی و امام خمینی(رض) تمام آموزش های اسلامی برای شکوفایی فطرت و کنترل شهوت می باشند.

الگوگیري در روان شناسي معاصر  به عنوان يك عامل مهم در پيدايش رفتار انسان مطرح مي باشد و مخصوصا در روان شناسي يادگيري به طور جدي موردتوجه قرار گرفته است. در روان شناسي اسلامي اين روش در قرآن مجيد و ساير آموزش هاي اسلامي به عنوان يك روش كليدي مورد تأكيد مي باشد.

بررسي معيارهاي الگوگیري ازامام حسين عليه السلام لازم است بر اساس بررسي روان شناسي اسلامي و جهان بيني اسلامي انجام پذيرد.